فال حافظ

دیکشنری آنلاین

دیکشنری آنلاین

  RSS  

همه انبياء براي اصلاح جامعه بشري آمده اند که همين هدف بعثت پيامبران بوده است. و مهمترين و سائل رسيدن به آن هدف بزرگ، امر به معروف و نهي از منکر به شمار مي رفته است. اگر به يک جامعه اي نگاه کنيم در مي يابيم که جامعه از دو حالت خارج نيست: يا جامعه کشيش به سمت خداوند دارد يعني خدا پرست است که اين جا بايد از امر به معروف و نهي از منکر استفاده کرد. چون تنها اين امر است که مي تواند جلو فساد هاي که در جامعه به وجود مي ياد را بگيرد که اگر فردي خراب کاري از افراد جامعه خواست فساد کند، مردم به وسيله امر به معروف و نهي از منکر فساد را دفع کند.

امر به معروف و نهي از منکر از نظر قران و روايات، از والاترين و با ارزش ترين واجباتي هستند که به وسيله اين دو، واجب ديگر صورت مي گيرد و وجوب اين دو از ضروريات دين مي باشد. در قرآن و روايات روي اين دو بسيار تاکيد شده است و مردم را به تشويق و ترغيب به سوي اين دو واجب وا مي دارد.

الف) آيات: خدا وند متعال در قرآن مي فرمايد«و بايد از شما امتي باشند که دعوت به خير نمايند و امر به معروف و نهي از منکر کنند و اينان سرگردانند.» (آل عمران/ 140)و در جاي ديگري مي فرمايد: «شما بهترين امتي هستيد که به سود انسان ها آفريده شديد تا آنان را امر به معروف و نهي از منکر کنيد و به خدا ايمان آوريد.» (آل عمران /110)

ب) روايات: مولای متقيان حضرت امام علي (ع) مي فرمايد: «و ما اعمال البر کلها و الجهاد في سبيل الله عند الامر بالمعروف والنهي عن المنکر الا کنفثة في البحر لجي» تمام کارهاي نيک و (حتي) جهاد در راه خدا را، در برابر امر به معروف و نهي از منکر، همچون آب دهان در برابر درياي پهناوري است.»⁵ امام صادق(ع) فرمود: «ان الامر بال معروف و النهي عن المنکر سبيل الانبياء، و منهاج الصلحاء، فريضه عظيمه، بها تقام الفرائض، و تامن مذاهب، وتحل المکاسب و ترد المظالم، و تعمر الارض و ينتصف من الاعداء، و يستقم الامر.» ((امر به معروف و نهي از منکر، روش پيامبران و شيوه صالحان و(دو) فريضه بزرگ الهي است، که ساير فرائض و واجبات بوسيله آن برپا مي شوند، و در پرتو آن، را ها امن مي گردد، و کسب و کار مردم حلال مي شود، و حقوق افراد تامين ميگردد، و زمين ها آباد، و از دشمنان، انتقام گرفته مي شود، و همه کارها رو به راه مي شود)).

معناي لغوي: عبارت «امربه معروف و نهي از منکر» از چهار واژه تشکيل شده که به شرح هر يک مي پردازيم.

1- امر: براي واژه ي امر در کتابهاي عربي دو معنا ذکر نموده اند: يکي کار و ديگري دستور و فرمان. گاهي امر از مقوله ي گفتار وسخن است که در اين صورت به معناي فرمان و دستور به کار مي رود و گاهي امر فعل و عمل است که در اين صورت به معناي کار است. در بحث امر به معروف و نهي از منکر، امر قولي مراد است که همان دستور و فرمان باشد.

2- نهي: ترک کاري را کردن، منع نمودن و جلوگيري به عمل آوردن از کاري، معني شده است.

3- معروف: درلغت نامه هاي فارسي به معني شناخته شده و کار نيک و پسنديده آمده است. ولي در لغت نامه هاي عربي گفته اند: معروف هر آن چيزي است که عقل و شرع آن را نيک و خوب بداند و معروف اسم جامعي است که هر چيزي که موجب اطاعت خداوند و نزديک شدن به او و احسان به مردم مي شود را در بر مي گيرد.

4- منکر: درلغت فارسي به معناي کارزشت، نامشروع، ناپسند وناشايست آمده است.در لغت عربي منکر «عبارت است از سخن يا کاري که مورد رضايت پروردگار نباشد. و معرفت نقطه مقابل آن است» و هر آن چيزي که عقل و شرع آن را زشت و ناپسند شمرده و آن را تحريم نمايند.

معناي اصطلاحي: با در نظر گرفتن تمامي تعاريف به عمل آمده از دو واژه ي معروف و منکر در شرع، مي توان گفت که معروف، يعني هنجارها و ارزش ها و فرائض و احکام و عقايد ناب و صحيح ديني که از سرچشمه ي زلال وحي نشأت گرفته و مورد تأييد عقل سليم نيز هست. و منکر هر نوع عقيده ي باطل و يا کار زشت و ناپسندي که عنوان گناه، جرم، جنايت، کج روي و انحراف را نيز مي توان بر آن اطلاق نمود و در شريعت از آن نهي شده است و براي آن مجازات و عقاب دنيوي و اخروي در نظر گرفته و حکم به تحريم آن شده و عقل سليم نيز با آن مخالفتي ندارد هر چند که حکمت و فلسفه ي آن را نيز نداند.